有机反应记忆

预计阅读时间: 10 分钟

烷烃(甲烷)

烷烃通式:$ce{C_nH_{2n+2}}$

  1. 氧化反应:

    甲烷不能使酸性高锰酸钾溶液及溴水褪色。

    甲烷的燃烧:

    $$ \ce{CH4 + 2O2 ->[\text{点燃}] CO2 + 2H2O} $$

  2. 取代反应:

    $$ \ce{CH4 + Cl2 ->[\text{光照}] CH3Cl + HCl} $$

烯烃(乙烯)

烯烃通式:$ce{C_nH_{2n}}$

  1. 乙烯的制取:

    $$ \ce{CH3CH2OH ->[\text{浓}H2SO4][\pu{170^oC}] CH2=CH2 ^ + H2O} $$

  2. 氧化反应:

    乙烯能使酸性高锰酸钾溶液褪色,发生氧化反应。

    乙烯的燃烧:

    $$ \ce{C2H4 + 3O2 ->[\text{点燃}] 2CO2 + 2H2O} $$

  3. 加成反应:

    乙烯与溴水加成:

    $$ \ce{CH2=CH2 + Br2 -> CH2Br-CH2Br} $$

    乙烯与氢气加成:

    $$ \ce{CH2=CH2 + H2 ->[\text{催化剂}] CH3-CH3} $$

    乙烯与水加成:

    $$ \ce{CH2=CH2 + H2O ->[\text{催化剂}][\text{高温高压}] CH3CH2OH} $$

  4. 加聚反应:

    乙烯加聚反应:

    $$ \ce{nCH2=CH2 ->[\text{引发剂}] -[CH2-CH2]_n-} $$

    1,3-丁二烯的加成(1,4 加成):

    $$ \ce{CH2=CH-CH=CH2 + H2 ->[\text{1,4加成}] CH3-CH=CH-CH3} $$

    1,3-丁二烯的加聚:

    $$ \ce{nCH2=CH-CH=CH2 ->[\text{催化剂}] -[CH2-CH=CH-CH2]_n-} $$

炔烃(乙炔)

炔烃的通式:$ce{C_nH_{2n-2}}$

  1. 乙炔的制取:

    $$ \ce{CaC2 + 2H2O -> Ca(OH)2 + CH#CH ^} $$

  2. 氧化反应:

    乙炔能使酸性高锰酸钾溶液褪色,发生氧化反应。

    乙炔的燃烧:

    $$ \ce{2C2H2 + 5O2 ->[\text{点燃}] 4CO2 + 2H2O} $$

  3. 加成反应:

    与溴水加成:

    $$ \ce{CH#CH + 2Br2 -> CHBr2-CHBr2} $$

    与氢气加成:

    $$ \ce{CH#CH + 2H2 ->[\text{催化剂}] CH3-CH3} $$

    与氯化氢加成(制聚氯乙烯单体):

    $$ \ce{CH#CH + HCl ->[\text{催化剂}][\triangle] CH2=CHCl} $$

  4. 聚合反应:

    氯乙烯加聚,得到聚氯乙烯:

    $$ \ce{nCH2=CHCl ->[\text{催化剂}] -[CH2-CHCl]_n-} $$

    乙炔加聚,得到聚乙炔:

    $$ \ce{nCH#CH ->[\text{催化剂}] -[CH=CH]_n-} $$

苯的同系物通式:$ce{C_nH_{2n-6}}$

  1. 氧化反应:

    不能使溴水和酸性高锰酸钾溶液褪色。

    苯的燃烧:

    $$ \ce{2C6H6 + 15O2 ->[\text{点燃}] 12CO2 + 6H2O} $$

  2. 取代反应:

    苯与溴反应:

    $$ \ce{C6H6 + Br2(\text{液}) ->[FeBr3] C6H5Br + HBr} $$

    硝化反应:

    $$ \ce{C6H6 + HNO3(\text{浓}) ->[\text{浓}H2SO4][50\sim60\pu{^oC}] C6H5NO2 + H2O} $$

  3. 苯与氢气加成反应:

    $$ \ce{C6H6 + 3H2 ->[\text{催化剂}] C6H12} $$

    产物为环己烷。

甲苯

甲苯不能使溴水褪色。

  1. 氧化反应:能使酸性高锰酸钾溶液褪色。

    $$ \ce{5C6H5CH3 + 6KMnO4 + 9H2SO4 -> 5C6H5COOH + 3K2SO4 + 6MnSO4 + 14H2O} $$

    注:氧化成苯甲酸。

  2. 取代反应(制 TNT):

    $$ \ce{C6H5CH3 + 3HNO3(\text{浓}) ->[\text{浓}H2SO4][\triangle] C6H2(NO2)3CH3 + 3H2O} $$

    注意:甲苯在光照条件下发生侧链的取代,而在催化剂条件下发生苯环上的取代。

  3. 与氢气加成反应:

    $$ \ce{C6H5CH3 + 3H2 ->[\text{催化剂}] C6H11CH3} $$

    产物为甲基环己烷。

烃的衍生物

溴乙烷

纯净的溴乙烷是无色液体,沸点 $pu{38.4 ^\circ C}$,密度比水大。

  1. 取代反应:溴乙烷的水解反应

    $$ \ce{CH3CH2Br + NaOH ->[H2O][\triangle] CH3CH2OH + NaBr} $$

  2. 消去反应:溴乙烷的消去反应

    $$ \ce{CH3CH2Br + NaOH ->[\text{醇}][\triangle] CH2=CH2 ^ + NaBr + H2O} $$

乙醇

  1. 与钠反应:

    $$ \ce{2CH3CH2OH + 2Na -> 2CH3CH2ONa + H2 ^} $$

  2. 催化氧化:

    $$ \ce{2CH3CH2OH + O2 ->[Cu][\triangle] 2CH3CHO + 2H2O} $$

  3. 消去反应:

    $$ \ce{CH3CH2OH ->[\text{浓}H2SO4][\pu{170^oC}] CH2=CH2 ^ + H2O} $$

  4. 取代反应:

    与浓 $ce{HBr}$ 反应:

    $$ \ce{CH3CH2OH + HBr ->[\triangle] CH3CH2Br + H2O} $$

    酯化反应:

    $$ \ce{CH3COOH + C2H5OH <=>[\text{浓}H2SO4][\triangle] CH3COOC2H5 + H2O} $$

    分子间脱水生成乙醚:

    $$ \ce{2C2H5OH ->[\text{浓}H2SO4][\pu{140^oC}] C2H5-O-C2H5 + H2O} $$

总结乙醇的氧化反应有哪些?燃烧;催化氧化;被酸性 $ce{KMnO4}$ 氧化;被 $ce{K2Cr2O7}$ 氧化。

苯酚

苯酚是无色晶体,露置在空气中会因氧化显粉红色。苯酚具有特殊的气味,熔点 $pu{43 ^\circ C}$,水中溶解度不大,易溶于有机溶剂。苯酚有毒,是一种重要的化工原料。

  1. 苯酚的酸性:$ce{H2CO3}$ > $ce{C6H5OH}$ > $ce{HCO3^-}$

    苯酚(俗称石炭酸)的电离:

    $$ \ce{C6H5OH <=> C6H5O^- + H^+} $$

    苯酚与 $ce{NaOH}$ 的反应:

    $$ \ce{C6H5OH + NaOH -> C6H5ONa + H2O} $$

    苯酚钠与 $ce{CO2}$ 反应:

    $$ \ce{C6H5ONa + CO2 + H2O -> C6H5OH + NaHCO3} $$

    苯酚钠与盐酸反应:

    $$ \ce{C6H5ONa + HCl -> C6H5OH + NaCl} $$

  2. 取代反应(与浓溴水反应):

    $$ \ce{C6H5OH + 3Br2 -> C6H2Br3OH v + 3HBr} $$

    生成三溴苯酚白色沉淀。

  3. 显色反应:苯酚能和 $ce{FeCl3}$ 溶液反应,使溶液显紫色

乙醛

乙醛是无色无味,具有刺激性气味的液体,沸点 $pu{20.8 ^\circ C}$,密度比水小,易挥发。

  1. 加成反应(乙醛与氢气反应):

    $$ \ce{CH3CHO + H2 ->[\text{催化剂}] CH3CH2OH} $$

  2. 氧化反应:

    乙醛的催化氧化:

    $$ \ce{2CH3CHO + O2 ->[\text{催化剂}][\triangle] 2CH3COOH} $$

    乙醛的银镜反应:

    $$ \ce{CH3CHO + 2Ag(NH3)2OH ->[\triangle] CH3COONH4 + 2Ag v + 3NH3 + H2O} $$

    有关制备银氨溶液的方程式:

    $$ \ce{AgNO3 + NH3.H2O -> AgOH v + NH4NO3} $$

    $$ \ce{AgOH + 2NH3.H2O -> [Ag(NH3)2]OH + 2H2O} $$

    乙醛与新制的氢氧化铜反应:

    $$ \ce{CH3CHO + 2Cu(OH)2 + NaOH ->[\triangle] CH3COONa + Cu2O v + 3H2O} $$

    乙二醛氧化为乙二酸:

    $$ \ce{OHC-CHO + O2 ->[\text{催化剂}] HOOC-COOH} $$

乙酸

  1. 乙酸的电离:

    $$ \ce{CH3COOH <=> CH3COO^- + H^+} $$

  2. 乙酸的酸性:

    $ce{2CH3COOH + 2Na -> 2CH3COONa + H2 ^}$

    $ce{2CH3COOH + Na2CO3 -> 2CH3COONa + CO2 ^ + H2O}$

    $ce{CH3COOH + NaHCO3 -> CH3COONa + CO2 ^ + H2O}$

    $ce{CH3COOH + NaOH -> CH3COONa + H2O}$

    $ce{2CH3COOH + Cu(OH)2 -> (CH3COO)2Cu + 2H2O}$

  3. 酯化反应:

    $$ \ce{CH3COOH + C2H5OH <=>[\text{浓}H2SO4][\triangle] CH3COOC2H5 + H2O} $$

  4. 乙二醇和乙二酸生成链酯:

    $$ \ce{n HOCH2CH2OH + n HOOC-COOH -> HO-[CH2CH2OOC-COO]_n-H + $(2n-1)$ H2O} $$

  5. 乙二醇和乙二酸生成环酯:

    $$ \ce{HOCH2CH2OH + HOOC-COOH ->[\text{浓}H2SO4][\triangle] \text{Cyclic Ester} + 2H2O} $$

  6. 乙二醇和乙二酸生成聚酯:同(4)。

乙酸乙酯

乙酸乙酯是一种带有香味的无色油状液体。

  1. 酸性水解反应:

    $$ \ce{CH3COOC2H5 + H2O <=>[H2SO4][\triangle] CH3COOH + C2H5OH} $$

  2. 碱性水解反应:

    $$ \ce{CH3COOC2H5 + NaOH ->[\triangle] CH3COONa + C2H5OH} $$

烃的衍生物的相互转化

以 $ce{CH3CH2Br}$ 为例:

卤代烃 $ce{R-X}$ $xrightarrow{①\ \text{水解}}$ 醇 $ce{R-OH}$ $xrightarrow{②\ \text{氧化}}$ 醛 $ce{R-CHO}$ $xrightarrow{③\ \text{氧化}}$ 羧酸 $ce{RCOOH}$ $xrightarrow{④\ \text{酯化}}$ 酯 $ce{RCOOR'}$

  1. $ce{CH3CH2Br + NaOH ->[H2O][\triangle] CH3CH2OH + NaBr}$

  2. $ce{2C2H5OH + O2 ->[Cu][\triangle] 2CH3CHO + 2H2O}$

  3. $ce{2CH3CHO + O2 ->[\text{催化剂}] 2CH3COOH}$

  4. $ce{CH3COOH + C2H5OH <=>[\text{浓}H2SO4][\triangle] CH3COOC2H5 + H2O}$

  5. $ce{CH3CH2Br + NaOH ->[\text{醇}][\triangle] CH2=CH2 ^ + NaBr + H2O}$

  6. $ce{CH3CH2OH ->[\text{浓}H2SO4][\pu{170^oC}] CH2=CH2 ^ + H2O}$

  7. $ce{CH2=CH2 + HBr -> CH3CH2Br}$

  8. $ce{CH2=CH2 + H2O ->[\text{催化剂}] CH3CH2OH}$

  9. $ce{CH3COOC2H5 + H2O <=>[H^+][\triangle] CH3COOH + C2H5OH}$

  10. $ce{CH3CHO + H2 ->[\text{催化剂}] CH3CH2OH}$

按要求完成下列各题

写出下列物质的键线式

  1. 1,4-二溴-2-丁烯:$ce{Br-CH2-CH=CH-CH2-Br}$

  2. $ce{BrCH2CH=CHCHBrCH2OH}$

  3. $ce{C(CH3)3CHBrC(CH3)2CH2CH3}$

乳酸的自聚

乳酸:$ce{CH3CH(OH)COOH}$

  1. 一分子内成环酯:生成丙交酯(Lactide)。

  2. 两分子间成环酯:

    $$ \ce{2CH3CH(OH)COOH ->[\text{浓}H2SO4][\triangle] \text{Cyclic Diester} + 2H2O} $$

  3. 聚酯:

    $$ \ce{nCH3CH(OH)COOH ->[\text{催化剂}] -[O-CH(CH3)-CO]_n- + nH2O} $$

葡萄糖

葡萄糖的结构简式:$ce{CH2OH(CHOH)4CHO}$

  1. 与银氨溶液的反应:

    $$ \ce{CH2OH(CHOH)4CHO + 2Ag(NH3)2OH ->[\triangle] CH2OH(CHOH)4COONH4 + 2Ag v + 3NH3 + H2O} $$

  2. 与新制 $ce{Cu(OH)2}$ 溶液的反应:

    $$ \ce{CH2OH(CHOH)4CHO + 2Cu(OH)2 + NaOH ->[\triangle] CH2OH(CHOH)4COONa + Cu2O v + 3H2O} $$

甘氨酸和丙氨酸的分子间成肽反应

  1. 二肽:

    $$ \ce{H2NCH2COOH + H2NCH(CH3)COOH ->[\text{酶}] H2NCH2CONHCH(CH3)COOH + H2O} $$

  2. 多肽:

    $$ \ce{n H2NCH2COOH -> -[NH-CH2-CO]_n- + nH2O} $$

有机反应条件要记清

请填写下列由已知有机物生成产物的反应条件。

  1. 反应物 $ce{BrCH2CH2CH2OH}$:

    生成 $ce{CH2=CHCH2OH}$:条件为 $ce{NaOH}$ 醇溶液,加热

    生成 $ce{HOCH2CH2CH2OH}$:条件为 $ce{NaOH}$ 水溶液,加热

    生成 $ce{BrCH2CH=CH2}$:条件为浓硫酸,$pu{170 ^\circ C}$

  2. 苯环侧链与光照 / 催化剂的区别:

    $ce{C6H5CH3 + Cl2 ->[\text{光照}] C6H5CH2Cl}$(侧链取代)

    $ce{C6H5CH3 + Cl2 ->[Fe] Cl-C6H4-CH3}$(苯环取代,邻 / 对位)

  3. 反应物 $ce{CH2=CHCH2OH}$:

    生成 $ce{BrCH2CHBrCH2OH}$:条件为溴水或溴的 $ce{CCl4}$ 溶液

    生成 $ce{CH2=CHCHO}$:条件为 $ce{Cu/O2}$,加热

    生成 $ce{CH2=CHCH2OOCCH3}$:条件为浓硫酸,加热(与乙酸酯化)

  4. 反应物 $ce{CH3CHBrCOOCH3}$:

    生成 $ce{CH3CH(OH)COOH}$:条件为 $ce{NaOH}$ 水溶液,加热;稀硫酸

    生成 $ce{CH3CHBrCOOH}$:条件为稀硫酸,加热